کاغذها بر اساس مواد اولیه، ضخامت، رنگ، گرماژ، نوع تولید و کاربرد به انواع مختلفی تقسیم میشوند. هر نوع کاغذ برای مصرف خاصی طراحی و تولید میشود.
یکی از انواع رایج، کاغذ تحریر است که بیشتر برای چاپ، نوشتن، دفتر، کتاب و جزوه استفاده میشود. این کاغذ سطح مناسبی برای چاپ و نوشتار دارد و معمولاً در گرماژهای سبک تا متوسط تولید میشود.
نوع دیگر، کاغذ کرافت است که به دلیل مقاومت بالا در صنعت بستهبندی کاربرد زیادی دارد. این کاغذ معمولاً رنگ قهوهای یا نخودی دارد و برای تولید پاکت، کارتن، جعبه، لفاف و بستهبندی کالا استفاده میشود.
کاغذ بازیافتی نیز از ضایعات کاغذ و کارتن تولید میشود. این نوع کاغذ برای تولید محصولات بستهبندی، مقوا، کارتن و برخی مصارف صنعتی کاربرد دارد و از نظر زیستمحیطی بسیار ارزشمند است.
همچنین کاغذهای بستهبندی، کاغذهای صنعتی، کاغذهای بهداشتی، مقوا و کاغذهای مخصوص چاپ از دیگر انواع پرکاربرد کاغذ هستند. انتخاب نوع کاغذ باید بر اساس نیاز مصرفکننده، وزن محصول، نوع چاپ، مقاومت مورد نیاز و شرایط نگهداری انجام شود.
گرماژ کاغذ یعنی وزن یک متر مربع از کاغذ. این مقدار معمولاً با واحد گرم بر متر مربع یا GSM بیان میشود. برای مثال اگر گفته شود گرماژ یک کاغذ ۸۰ گرم است، یعنی یک متر مربع از آن کاغذ ۸۰ گرم وزن دارد.
گرماژ یکی از مهمترین مشخصات فنی کاغذ است؛ زیرا روی ضخامت، مقاومت، انعطافپذیری و کاربرد کاغذ تأثیر میگذارد. هرچه گرماژ کاغذ بالاتر باشد، معمولاً کاغذ ضخیمتر و مقاومتر است. البته کیفیت خمیر و روش تولید هم در مقاومت نهایی کاغذ نقش دارند.
کاغذهای با گرماژ پایین معمولاً برای چاپ، تحریر یا بستهبندیهای سبک استفاده میشوند. کاغذهای با گرماژ متوسط برای پاکت، لفاف، بستهبندی عمومی و مصارف فروشگاهی مناسب هستند. کاغذهای با گرماژ بالا نیز بیشتر در تولید مقوا، کارتن، جعبه و بستهبندیهای مقاوم کاربرد دارند.
انتخاب گرماژ مناسب باعث میشود محصول نهایی هم از نظر کیفیت و هم از نظر هزینه بهصرفه باشد. برای مثال بستهبندی یک محصول سبک، نیازی به کاغذ بسیار سنگین ندارد؛ اما برای محصولات صنعتی یا سنگین، استفاده از کاغذ مقاومتر ضروری است.
خمیر کاغذ ماده اولیه اصلی در تولید کاغذ است. این خمیر از الیاف سلولزی تشکیل میشود و معمولاً از چوب درختان، ضایعات کاغذ، کارتنهای بازیافتی یا منابع گیاهی به دست میآید.
در فرآیند تولید کاغذ، ابتدا مواد اولیه خرد و آماده میشوند. سپس با آب ترکیب شده و طی مراحل مکانیکی یا شیمیایی به شکل خمیر درمیآیند. این خمیر بعد از تصفیه و یکنواختسازی وارد دستگاه کاغذسازی میشود و در نهایت به ورق یا رول کاغذ تبدیل میگردد.
کیفیت خمیر کاغذ تأثیر مستقیم روی کیفیت محصول نهایی دارد. اگر خمیر دارای الیاف مناسب، یکنواختی بالا و آلودگی کمتر باشد، کاغذ تولیدشده مقاومت، ضخامت، سطح و کیفیت بهتری خواهد داشت.
خمیر کاغذ میتواند نو یا بازیافتی باشد. خمیر نو معمولاً کیفیت بالاتری دارد، اما خمیر بازیافتی از نظر اقتصادی و زیستمحیطی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا باعث استفاده دوباره از کاغذهای مصرفشده و کاهش هدررفت منابع طبیعی میشود.